Na skróty
Archiwum
W dniu 20 marca 2007 r. weszła wżycie ustawaz dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 235 poz. 1699) usprawniająca przebieg postępowania w sprawach gospodarczych.
Nowelizacja wprowadza jasną regułę kolizyjną, która w przypadku ewentualnego zbiegu przepisów z zakresu postępowania odrębnego w sprawach gospodarczych z przepisami innych postępowań odrębnych nakazuje przyznać pierwszeństwo stosowania przepisom dotyczącym postępowania gospodarczego. Tak więc w odniesieniu do spraw gospodarczych, przepisy innych postępowań odrębnych znajdą zastosowanie jedynie wówczas, gdy nie pozostają one w sprzeczności z przepisami postępowania odrębnego w sprawach gospodarczych. Zapewni to jednolitość procedowania w sprawach gospodarczych, z uwzględnieniem różnic wynikających z innych postępowań odrębnych: nakazowego, upominawczego, bądź uproszczonego.
Skreślenie art. 479[3] kpc wyeliminuje dotychczasową, nieprawidłową praktykę, polegającą na przekazywaniu sądom rejonowym spraw należących do właściwości rzeczowej sądów okręgowych tylko z powodu wartości przedmiotu sporu niższej od 100.000 zł. Wymieniona kwota nadal jednak ma znaczenie dla właściwości, ponieważ umieszczono ją w treści art. 17 kpc. A zatem w sprawach gospodarczych próg właściwości sądu okręgowego nadal jest wyższy niż w pozostałych sprawach i wynosi 100.000 zł.
Od 20 marca br. sprawy o uchylenie, stwierdzenie nieważności alboo ustalenie nieistnienia uchwał organów m.in. spółek handlowych orazo zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji należą do właściwości sądów okręgowych.
Ponadto, do zakresu spraw rozpoznawanych w sądach gospodarczych (wydziałach gospodarczych w sądach rejonowych i okręgowych) zostają włączone sprawy:
-
roszczenia wobec członków zarządów spółek kapitałowych dochodzone na podstawie art. 291-300orazart. 479-490 kodeksu spółek handlowych, choćby wierzyciel nie był przedsiębiorcą (o tą kategorię rozszerzono równocześnie zakres postępowania gospodarczego),
-
o nadanie klauzuli wykonalności tytułom egzekucyjnym, którymi są orzeczenia sądu gospodarczego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu albo ugoda zawarta przed tym sądem.
Z zakresu pojęcia sprawy gospodarczej i tym samym kognicji sądu gospodarczego, ustawa wyłącza natomiast sprawy o podział majątku wspólnego pomiędzy byłymi wspólnikami spółki cywilnej. Sprawy te będą rozpoznawane w postępowaniu nieprocesowym i przez wydziały cywilne, tak jak wszystkie inne sprawy „działowe”.
Zgodnie z nową regulacją, zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez którąkolwiek ze stron stosunku cywilnego po jego powstaniu nie wyłącza zastosowania przepisów postępowania w sprawach gospodarczych.
Nowelizacja przewiduje ponadto, że:
-
Powód jest obowiązany podać w pozwie wszystkie twierdzenia oraz dowody na ich poparcie pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania. Jeżeli wykaże, iż ich powołanie w pozwie nie było możliwe, alboże potrzeba powołania wynikła później, może powołać nowe dowody i twierdzenia, alew terminie dwutygodniowym od czasu, gdy powołanie ich stało się możliwe lub wynikła potrzeba ich powołania. To samo dotyczy pozwanego i odpowiedzi na pozew oraz zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty;
-
Do potrącenia w toku postępowania mogą być przedstawione tylko wierzytelności udowodnione dokumentami;
-
Niedopuszczalne jest powództwo wzajemne;
-
Sąd może wydać wyrok na posiedzeniu niejawnym również gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń, zgłoszonych wniosków dowodowych i zarzutów - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Postanowienia dowodowe wydaje się wtedy również na posiedzeniu niejawnym. Postępowanie takie jest niedopuszczalne, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy, chyba że pozwany uznał powództwo;
-
Termin trwania zawieszenia postępowania, po upływie którego możliwe jest jego umorzenie wynosi sześć miesięcy;
-
W sprawach o roszczenia pieniężne alboświadczenia innych rzeczy zamiennych wyrok sądu pierwszej instancji z chwilą wydania stanowi tytuł zabezpieczenia, wykonalny bez nadawania mu klauzuli wykonalności. Kwota zasądzona wyrokiem wraz z wymagalnymi odsetkami stanowi sumę, której złożenie przez dłużnika do depozytu sądowego, wystarczy do zabezpieczenia. Jeżeli wyrok zobowiązuje do wydania rzeczy zamiennych, do zabezpieczenia wystarczy złożenie sumy równej wartości przedmiotu sporu.
-
Ujednolicenie przepisów o stronie i jej pełnomocniku w zakresie możliwości skazania ich na grzywnę w przypadku powołania sięw złej wierze na nieprawdziwe okoliczności skutkujące odroczeniem rozprawy.
Nowe przepisy różnicują skutki procesowe, które powstają w związku z ogłoszeniem poszczególnych form upadłości - piszemy o tym w bieżących „Aktualnościach - Upadłość i układ”.
Ponadto ustawa poszerza kompetencje referendarzy sądowych o:
-
wydawanie zarządzeń wzywających do uzupełnienia braków formalnych pism procesowych;
-
wydawanie zarządzeń wzywających do uiszczenia należnej opłaty sądowej;
-
zwrot pism po bezskutecznym upływie terminu do ich uzupełnienia lub opłacenia;
-
wydawanie postanowień w przedmiocie stwierdzenia prawomocności orzeczeń;
-
wydawanie wszelkich zarządzeń w postępowaniu upominawczym.
Nowelizacja powierza również referendarzom możliwość nadawania klauzul wykonalności, z wyłączeniem jedynie tego rodzaju spraw, w których konieczne jest rozstrzygnięcie zagadnień prawnych, wykraczających poza formalną kontrolę tytułu egzekucyjnego.
Ustawa ujednolica także kompetencje referendarza w postępowaniu rejestrowym, wyłączając jedynie czynności wymagające przeprowadzenia rozprawy. Dotychczas istniejące ograniczenie w tym zakresie - wyłączenie możliwości wydawania przez referendarza postanowień zarządzających pierwszy wpis spółek akcyjnych oraz dokonywania wpisu zmian w statutach tych spółek - przyjęte jako rozwiązanie tymczasowe, straciło obecnie swoje uzasadnienie
Akt wprowadza dla postępowania gospodarczego szczególne rozwiązania w przedmiocie zwracania pism procesowych zawierających braki formalne przed sądem pierwszej instancji oraz przewiduje nieliczne zmiany w postępowaniu upominawczym, uproszczonym, rejestrowym i egzekucyjnym.
Poza kodeksem postępowania cywilnego, nowela zmienia:
-
ustawęz dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (Dz. U. Nr 33 poz. 175) - uaktualnia w art. 1 tego aktu nazwę sądu wojewódzkiego, zmieniając ją na sąd okręgowy, a ponadto, do zakresu spraw gospodarczych dodaje sprawy o nadanie klauzuli wykonalności tytułom egzekucyjnym, którymi są orzeczenia sądu gospodarczego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu albo ugoda zawarta przed tym sądem, a wyłącza z tego katalogu sprawy o podział majątku wspólnego pomiędzy byłymi wspólnikami spółki cywilnej;
-
ustawęz dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173 poz. 1807) - do elementów decyzji o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej dodaje pouczenie o skutkach zaniedbania ujawnienia w ewidencji zmian określonych wart. 139 § 3 kpc. Przepis ten jest nowelizowany omawianą ustawą, która nie zmieniając co do zasady jego treści uwzględniła w nim, jako miejsce wpisu przedsiębiorców obok rejestru, także ewidencję.
W sprawach wszczętych przed dniem wejścia wżycie ustawy, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem art. 4 ust. 2-5 nowelizacji.